Informacje o poleceniach systemowych

Aplikacje systemu Windows zostały świadomie ograniczone, aby skupić się na sprawach istotnych dla każdego. Osoby zainteresowane szczegółami wybranych zagadnień mogą sięgnąć po właściwy podręcznik lub po prostu do dokumentacji. Zwłaszcza, że z biegiem czasu większa część dokumentacji jest dostępna w języku polskim. Istotną część strony stanowi zawarta na końcu bibliografia, odsyłająca czytelnika do konkretnych pozycji dotyczących poszczególnych grup tematów. Oprogramowanie komputerów przedstawione jest jako szereg nakładających się na siebie powłok. Każdy krok prowadzi nas dalej od jądra, którym jest system DOS. Trzeba jednak mieć świadomość, że działanie każdego z programów stanie się niemożliwe, gdy zabraknie jakiegoś istotnego elementu systemu podstawowego. Przy odpowiedniej konfiguracji systemu, użytkownik może rozpoczynać pracę od razu w nakładce Windows. Jednak pewne czynności w sytuacjach nietypowych lub awaryjnych można wykonać tylko z poziomu systemu DOS. Ważna jest też świadomość użytkownika: trzeba rozumieć zasady współdziałania programów, aby z nich efektywnie korzystać.

Wielodostęp (multi-access)

Sposób działania systemu operacyjnego, w którym możliwa jest jednoczesna praca wielu użytkowników. Każdy użytkownik może korzystać z pełnych zasobów komputera mając zapewniony dostęp do procesora, pamięci, dysków i programów. Przykład systemu wielodostępnego stanowi system UNIX. Posiadacz komputera klasy IBM PC może dziś znaleźć na rynku wiele stron przeznaczonych dla początkujących i zaawansowanych użytkowników, a także opisujących poszczególne programy użytkowe. Nie ma natomiast dobrego przewodnika po oprogramowaniu, dzięki któremu użytkownik mógłby krok po kroku poznawać kolejne stopnie wtajemniczenia,aby świadomie wykorzystywać możliwości komputera. Tę lukę stara się właśnie wypełnić ta strona. Nie znaczy to, że materiał przedstawiony jest ogólnikowo. Chodzi raczej o świadomą selekcję informacji, pod kątem ich przydatności dla przeciętnego użytkownika. Istotne jest też oddzielenie rzeczy niezbędnych na danym etapie od elementów, które w codziennej praktyce najczęściej się pomija. Można tu podać pewne praktyczne porównanie: jeśli użytkownik wie jak zainstalować w komputerze dodatkowy dysk, to jednak jest to czynność wykonywana na tyle rzadko, że zwykle będzie unikał wchodzenia w szczegóły i nie zrobi tego sam, zostawiając pracę fachowcom. Podobnie jest z wieloma poleceniami systemu DOS lub funkcjami dostępnymi w systemie Windows, których na co dzień nie używa się wcale. Często taka sytuacja ma też miejsce przy korzystaniu z niektórych programów.

Sieć (net, network)

Kilka komputerów połączonych przy użyciu łączy komunikacyjnych. Komputery te mogą współpracować ze sobą i korzystać ze wspólnych zasobów.

System operacyjny (operating system)

Jest to program lub zbiór programów i funkcji, zarządzający zasobami systemu komputerowego oraz umożliwiający wykorzystanie tych zasobów przez użytkowników. Zależnie od zakresu działania i typu systemu operacyjnego, jego procedury i funkcje w różnym stopniu wspomagają użytkownika. Wyróżnia się systemy jedno programowe (jeden użytkownik, jeden program), wielo programowe (jeden użytkownik, kilka jednocześnie wykonywanych programów) i wielodostępne (kilku użytkowników, kilka programów).

Ścieżka (path)

Droga wyznaczona w systemie katalogowym (w drzewie) prowadząca do określonego pliku. Pełna ścieżka obejmuje identyfikator dysku oraz nazwy kolejnych katalogów wzdłuż gałęzi drzewa.

Plik (file)

Zbiór logicznie powiązanych informacji przechowywanych w pamięci dyskowej. Składa się z dowolnej liczby bajtów lub/i rekordów. Identyfikowany jest przez nazwę (standardowo 1-8 znaków, kropka, 0-3 znaki). Pojęcie to do dziś wzbudza kontrowersje, ale wydaje się, że obecnie przyjęło się powszechnie.

Procesor (proccssor)

Urządzenie wykonujące elementarne rozkazy zapisane we właściwym kodzie. Procesorów w wersji zminiaturyzowanej zwanych mikroprocesorami we współczesnym komputerze jest zwykle kilka: poza procesorem głównym są procesory obrazu, procesory dźwięku, koprocesory arytmetyczne wykonujące wyodrębnione funkcje systemu operacyjnego. Są one montowane zależnie od potrzeb i typu systemu.

Program (program)

Ciąg logicznie uporządkowanych instrukcji realizujących określone zadanie. Rozróżniamy program podstawowy (system operacyjny), programy pomocnicze (nakładki) oraz programy użytkowe (aplikacje).

Schowek (clipboard)

Fragment pamięci, w którym zapisywane są informacje kopiowane z aktualnie używanego programu w ceku przekazania ich do innego programu. Bardzo ważne narzędzie systemu Windows.

Oprogramowanie (software)

Zestaw programów pozwalających na wykonywanie przez komputer określonych zadań. Obejmuje programy, które na różnym poziomie sterują działaniem komputera (system operacyjny, programy użytkowe). Potocznie dość często używany jest oryginalny termin software, czego nie należy popierać, gdyż polskie słowo oprogramowanie właściwie oddaje istotę zagadnienia.

Pamięć operacyjna (RAM, internal storage)

Podstawowa pamięć komputera, która służy do przechowywania systemu operacyjnego oraz programów i danych podczas wykonywania obliczeń. Informacja przechowywana jest w elementach półprzewodnikowych tylko podczas zasilania komputera. Po wyłączeniu zasilania, informacja znika. Skrót RAM pochodzi od Random Access Memory, co oznacza pamięć o dostępie swobodnym. Pojęciem dostęp swobodny określa się sytuację, w której czas dostępu do informacji jest niezależny od jej położenia w obrębie pamięci. Zależnie od sposobu zapisu i podtrzymywania informacji rozróżnia się pamięć RAM dynamiczną i statyczną.

Kursor (cursor)

Plamka świetlna na ekranie wskazująca miejsce, w którym pojawiać się będą wprowadzane z klawiatury znaki. Przy pracy w dwóch trybach, graficznym i tekstowym, monitor może pamiętać położenie dwóch kursorów.

Menu (menu)

Zestaw możliwości (opcji), które użytkownik może wybierać za pomocą określonych klawiszy. Obecnie większość programów użytkowych wspomaga użytkownika przy użyciu całego systemu kolejnych menu. Wyróżnia się menu: kaskadowe (cascading), poziome (bar), rozwijane (pulldown), wyliczające (dropdown).

Nakładka (overlay)

W programowaniu jest to fragment programu wprowadzany chwilowo do pamięci wtedy, gdy jest potrzebny. Obecnie termin szerzej używany jest w drugim znaczeniu jako określenie programu rezydującego w pamięci i przejmującego funkcje systemu operacyjnego.

Okno (window)

Wyróżniony fragment ekranu, na którym wyświetlane są podczas pracy wdanym programie dodatkowe informacje lub wyniki pochodzące z innego programu. Podział ekranu na okna jest wygodny przy stosowaniu systemu wieloprogramowego.

Dyskietka (diskette)

Krążek pokryty substancją magnetyczną który stanowi nośnik informacji stosowany w jednostkach dysków elastycznych, średnica dyskietki zależy od stosowanego standardu.

Edytor (editor)

Program usługowy przeznaczony do wprowadzania i poprawiania tekstów, programów i danych. Istnieją różne rozwiązania edytorów: edytory ekranowe, edytory wierszowe oraz edytory przeznaczone do określonego typu zadań: edytory tekstowe, programy wydawnicze.

Jednostka centralna (central processing unit)

Zasadnicza logiczna część komputera obejmująca pamięć operacyjną (RAM) i pamięć ROM, procesor (lub kilka procesorów) oraz sterowniki podstawowych urządzeń.

Katalog (directory)

Jest to spis plików zapisanych na dysku. Zawiera informacje o nazwie, rozmiarach, położeniu plików na dysku, dacie utworzenia pliku oraz o jego atrybutach. Pliki można na danym dysku zapisywać w wielu podkatalogach, zależnie od struktury katalogowej przewidzianej w danym systemie operacyjnym (drzewiasty, równoległy). Położenie plików określa ścieżka zawierająca informacje o katalogach, w których są zawarte.

Bajt (byte)

Najmniejsza adresowana jednostka pamięci o wielkości 8 bitów. Przy przechowywaniu informacji znakowej bajt służy do zapisu jednego znaku np. kodu litery alfabetu.

Baza danych (data base)

Jest to strukturalna organizacja zbioru danych określająca podział zbioru na stałe elementy zwane rekordami oraz system łączenia, dopisywania i wyszukiwania danych. Zbiór danych staje się bazą danych, gdy zostanie zdefiniowana struktura dla zapisanych w tym zbiorze informacji i będzie opracowany system zarządzania. Pojęcia bazy danych często używa się wymiennie z określeniem systemy baz danych.

Bit (bit)

Elementarna jednostka informacji (przyjmuje jedną z dwóch wartości) najczęściej przedstawiana symbolicznie przy użyciu znaków 0 i 1. W komputerowym zapisie informacji odpowiada dwóm rozróżnialnym stanom nośnika elektrycznego lub magnetycznego.

Dysk (disk)

Urządzenie do zapisu informacji. Ma dużą pojemność i jest zdolne do przechowywania informacji przez długi czas. Stosowane są dyski elastyczne (wymienne) oraz dyski stałe (twarde) montowane na stałe bez wymiennych talerzy.

Aplikacja (utility, application)

Program użytkowy. Program dostarczony przez producenta oprogramowania wykonujący złożone zadania określonego rodzaju. Może służyć do redakcji tekstów, tworzenia baz danych, prac biurowych, kreślenia, wspomagania prac projektowych itp. Obecnie są to zwykle programy przyjazne oferujące użytkownikowi instrukcje, korzystania z programu (wyświetlane na życzenie na ekranie) oraz rozbudowane menu. Przykłady stanowią: arkusze kalkulacyjne, bazy danych, edytory tekstu.

Arkusz kalkulacyjny (spreadsheet)

Program stosowany do obliczeń tablicowych. Tablice mogą zawierać teksty i dane liczbowe, a także wzory obliczeniowe. Programy te mogą zwykle współpracować z bazami danych i programami graficznymi. Najbardziej znane są pakiety Lotus 123, Qattro, Excell, Multiplan. Używany jest także termin arkusz elektroniczny.

ASCII (American Standard Code for Information Interchange)

Amerykański standardowy kod wymiany informacji przyjęty obecnie jako kod międzynarodowy. Używany jest powszechnie do zapisu znaków w systemach komputerowych. Obejmuje kody od 0 do 127. Rozszerzony kod ASCII zawiera definicje znaków o kodach od 128 do 255. Mogą one być różne dla różnych typów komputerów i drukarek.

error: Content is protected !!