DOŚWIADCZENIE PROGRAMOWANIA

Trzeba pamiętać o przepowiedni Turinga, że w roku 2000 komputery będą skutecznie naśladować ludzi. Niektórzy nawet patrzą na komputer jako na środek doskonalenia istot ludzkich: czyż nie możemy dosko­nalić ludzi, tak jak to robimy z programami, by stały się bardziej wydajne? Jednak te utopijne chęci są rów­noważone, jak sądzę, przez realia codziennej pracy w warunkach ograniczeń czasu i mocy obliczeniowej. W końcu, idea postępu dzięki powtarzalności fawory­zuje raczej stabilność niż wzrost. Sprawne programy, jak wszelkie inne projekty inżynierskie, wymagają starannie ustalonych celów. Specjaliści komputerowi wraz z innymi inżynierami sprzyjają działaniom zmie­rzającym do oszczędzania i kontroli, tak w społeczeń­stwie jako całości, jak i w swej własnej pracy. Do­świadczenie programowania, jakie stało się udziałem milionów wykształconych ludzi, pomaga zmienić wła­ściwy naszej kulturze pogląd na postęp, a być może pogląd na rozwój samej historii.

PRZYSPIESZANIE WYSIŁKU

Nie da się tak przyspieszać wysiłku ludzkiego, jak można zwiększyć przerób systemu komputerowego przez proste dodanie nowych „procesorów”. Programiści pracujący nad pro­jektem nie są zdolni do takich algebraicznych mani­pulacji. Ta lekcja — pesymistyczna dla kierownika, optymistyczna, być może, dla ludzkości — jest kolej­nym dowodem zmieniającego się, wyzbytego pychy, stosunku do postępu. Stajemy się świadomi własnych ograniczeń czasowych w tworzeniu czy podtrzymy­waniu naszych złożonych systemów, technologicznych lub społecznych.Krótko mówiąc, chociaż inspirowane przez komputer pojmowanie czasu jest matematyczne, podobne do dziewiętnastowiecznego rozumienia czasu w Europie Zachodniej, pojmowanie postępu różni się od jego oso­bliwej postaci w dziewiętnastym stuleciu. Specjalista komputerowy nie zachowuje całkowicie trzeźwego umysłu w odniesieniu do przyszłości, pracuje bowiem w dziedzinie, która rozwija się zadziwiająco szybko.

MIERZENIE I MANIPULOWANIE

Mimo wszystko fizycy są tylko widzami dramatu, którego skala sprawia, że Ziemia i zamieszkali na niej ludzie zdają się karzełkami, podczas gdy nawet początkują­cy programiści mają swój udział w architekturze czasu elektronicznego. Mierzenie i manipulowanie owym cza­sem tak się zakorzeniło w myśleniu profesjonalnych programistów, że i czas ludzki zaczynają widzieć w ten sam sposób. Frederick Brooks opisał niebezpieczeń­stwa takiego myślenia w The Mythical Man-Month. Kierownicy zespołów programistów, zawsze usiłujący dotrzymać terminów, oceniają zadania w kategoriach „osobomiesięcy” — ilorazu liczby programistów przez liczbę przepracowanych miesięcy. Ten sztywny sche­mat wplątuje ich często w kłopoty, sugeruje bowiem, że to, co dziesięciu ludzi może zrobić w trzy miesiące (trzydzieści osobomiesięcy), trzydziestu może zrobić w miesiąc (trzydzieści osobomiesięcy).

FIZYKA NOWOCZESNA

Niemniej, prowadzi do konkluzji, które każdy może zrozumieć: że istnieje największa szybkość we wszechświecie, szybkość świa­tła, a ponieważ w próżni szybkość światła jest stała, musimy nagiąć nasze pojęcia jednoczesności, masy, odległości, a nawet samego czasu, by zaakceptować tę stałą. Jeśli do tego obrazu dodamy kosmologiczną teo­rię wielkiego wybuchu, teorię big hang, otrzymamy wszechświat z najdalszą granicą czasu — zaczął się w szczególnym momencie w przeszłości (10 lub 20 mi­liardów lat temu) — który raz jeszcze może się roz­paść w pewnym odległym momencie w przyszłości.Fizyka nowoczesna zmienia naszą perspektywę kos­mologiczną na rzecz granic czasowych i przestrzen­nych. Technologia elektroniczna robi to samo, ale w skromniejszej skali, choć angażuje w to bardziej bez­pośrednio więcej ludzi, niż czyni to kosmologia.

KONCEPCJA OSTATECZNYCH GRANIC

Nie jest przypadkiem, iż komputery są rozpowszech­nione wszędzie tam, gdzie eksponuje się oszczędność i racjonalną konsumpcję.Naukowcy również uznali, że koncepcja ostatecznych granic w przyrodzie jest ideą interesującą. Od czasu odkrycia ogólnej teorii względności przez Einsteina poważnie traktują możliwość, że wszechświat jest ograniczony fizycznie, i porównują go na użytek lai­ków do przestrzeni czwórwymiarowej. Wiek XX jest świadkiem odrzucenia Newtonowskich pojęć nieskoń­czonego, absolutnego czasu i przestrzeni. Einsteinow- skie pojęcie czasu jest pod względem matematycznym poza zasięgiem pojętności nie tylko większości laików, ale nawet intelektualistów, którym brakuje solidnego przygotowania matematycznego.

PROGRAMOWANIE

Programowanie jest ćwiczeniem w gospodarowaniu ograniczonymi zasoba­mi. Jest rzeczą bezsporną, że uświadomienie sobie, iż wszystkie zasoby, włączając czas, są ograniczone, jest czymś podstawowym w kształtowaniu zarówno rzeczy­wistości społecznej, jak i kulturowego i naukowego światopoglądu nadchodzących dziesięcioleci. Jeden z ekologów wykazał ostatnio, że czas jest, być może, za­sobem, który wyczerpie się najszybciej. Ekonomiści i inżynierowie zaczynają zalecać plany stabilizacji wzrostu ekonomicznego i zastąpienia cennych materia­łów (takich jak metale) powszechnie dostępnymi (ta­kimi jak szkło). Jeśli w ogóle mamy się nadal rozwi­jać, musi być to rozwój poprzez „przetwarzanie” (re­cycling). Komputer, ze swej natury oszczędny w ko­rzystaniu z zasobów, mieści się w tej perspektywie.

SPECJALISTA KOMPUTEROWY

Specjalista komputerowy rzadko próbuje znaleźć programowe rozwiązanie dla paradoksów teorii liczb, ale jego metody przyrostów nadają się dobrze do roz­wiązywania równań różniczkowych. Urbanista, który potrzebuje elektronicznego modelu zanieczyszczenia środowiska miejskiego, dzieli przepływ czasu na jed­nostki i jego program wykonuje obliczenia, każdora­zowo aktualizując dane o wynikach produkcyjnych i liczbie samochodów. W dobrym programie do gry w szachy każdy wiersz programu odzwierciedla bezlito­sne ograniczenia czasowe, w których ma się zmieścić gra komputerowa. Bez względu na to, w jaki sposób podchodzimy do problemu, zawsze w końcu uzmysła­wiamy sobie, że każdy z zasobów świata elektronicz­nego (tak jak i realnego) jest ograniczony: czas, pa­mięć, pojemność procesora, szybkość wprowadzania i wydobywania danych z pamięci.

KOMPUTER ZASTĘPUJE

Komputer zastępuje nie­skończoną linię prostą przez pętlę. Zmierza do okre­ślonego z góry celu, warunku kończącego/ Kiedy go osiągnie,, zatrzymuje się. Bezkresność w świecie kom­puterowym nie jest niczym dobrym. Program rozwiązuje problem rozbijając go na drob­ne, powtarzalne jednostki. Nie wszystkie problemy dają się rozwiązać dzięki tej metodzie, co po prostu znaczy, że problemy, które programista wybiera, są osiągalne — mogą być rozwiązane przez rachunek logiczny, przez powtarzanie, w określonym odcinku czasu. Programista mierzy postęp łatwością, z jaką pro­gram może przebiec swoje pętle w dostępnym mu cza­sie.

W NOWYM WIEKU

Postęp dzięki powtarzaniu stał się faktycznie symbolem ery przemysłowej, z jej maszy­nami produkującymi tysiące identycznych części, i do­prowadził do materialnych sukcesów, jak również naj­gorszych wypaczeń industrializmu. A jednak kompu­ter zajmuje tu miejsce szczególne, ponieważ jego cykle nie produkują pralek czy samochodów, ale jednostki informacji, fragmenty idei. Komputer podsuwa ideę, że postęp dzięki powtarzalności ma sens nie tylko w zakładzie przemysłowym, ale w całym królestwie my­śli logicznej i matematycznej. W naszym wieku komputer stał się symbolem po­stępu, tak jak w poprzednim była nim maszyna paro­wa. Lokomotywa parowa symbolizowała postęp linear­ny w wieku, który nie znał ograniczeń materialnych, w którym ludzie gnali naprzód w coraz większych, co­raz szybszych maszynach.

ELEKTRONICZNA TECHNOLOGIA

Wiek XX uczy, że to nie technologia zawiodła ludzi, lecz że to ludzie okazali się niewarci technologii. Oczywiście to dwie wojny światowe dały tę nauczkę tym, którzy są dostatecznie uczciwi intelektualnie, by ją zaakcep­tować. Ludzie nie są nieskończenie doskonałymi isto­tami, jak wierzyło oświecenie i marksizm. Ale wnio­sek ten jest po prostu negatywny, odrzuca stare euro­pejskie pojęcie postępu. Współczesna elektroniczna technologia podpowiada inny pogląd, niekoniecznie mądrzejszy, ale przynaj­mniej zmoderowany przez odczucie nieprzekraczalnych granic rozwoju i charakteryzujący się nową definicją postępu. Czas komputerowy jest skończony, a jego po­stęp jest cykliczny.

error: Content is protected !!